Milan Kovačević
književni stvaralac (sic!)

Sâd
(Izrazito subjektivni, skoro pa sasvim poetični,
umetničko-filozofski Bildungsroman koji bljuje vatru)

milan-kovacevic-roman-sad

Radnja romana se odvija tokom jednog dana, devetog septembra 2010. godine, od osam časova ujutro, kada se Sima Gazibarić probudi u svom krevetu, do jedanaest sati uveče, kada Sima u istom krevetu utone u san. To je dan velikog Da: čvorište u kome se sustiču sve tačke bića, svi putevi i bespuća. Dan je to u kome bi se konvencionalan Bildungsroman završio; ipak, Sâd je tek početak – ili samo nagoveštaj početka – nikako kraj...


Glavni junak, Sima Gazibarić, dvadesetdvogodišnji student ekonomije, sanjalačka je i zamišljena priroda. Gazibarić je nezadovoljan momak, u priličnoj meri razočaran institucijama formalnog obrazovanja, svestan promašenosti izabrane profesije; potcenjen i neprimećen, teoretisanju naklonjeni mudrijaš, poetskim ispadima i filozofskim monolozima skloni slobodni mislilac zatvoren u samog sebe.


Trenutak kada u novinama ugleda čitulju svog profesora filozofije iz gimnazije Gazibarića trgne iz ravnodušnosti. Eterična sen filozofa – senka čuđenja, nemira, dovođenja u pitanje – kao da lebdi nad Simom tokom čitavog dana: šapat nevidljivog podstrekača, koji srcu ne dozvoljava da se ulenji; stvaralačka savest koja bodri i raspiruje duh; probuđeno čemu?, odakle? i kuda?.


U pitanju je, zapravo, svest o vlastitoj nemogućnosti, i nemirenje sa istom – nemogućnost svega drugoga pretvorena u mogućnost umetnosti i stvaranja; jed(i)no moguće ostvarenje. Drugim rečima, Sâd je čista potencijalna energija: mogućnost postanka, mogućnost koja zahteva svoje ostvarenje; naglo potaknuta egzistencija koja se prema unapred budi, sadašnjost koja poprima određeni smisao; trenutak mogućnosti, trenutak biranja...


Otuda i naslov romana – nije, dakle, u pitanju sad kao vremenski trenutak, niti su posredi Sjedinjene Američke Države, već je to Sâd: u manjoj meri kao Novi Sad, koji predstavlja svojevrsnu pozornicu dela, a mnogo više kao zametak, seme stvaralaštva, čas u kome ono bubri i klija. U sevu treptaja oka, životni ciljevi pokazuju se besmislenim; sve čvrsto iskizava izruku, dovodeći u stanje besciljnog lutanja prostranstvima (duha i grada), na koncu čega se ipak naslućuje seme jednog budućeg rođenja...

Copyright © 2014 Milan Kovačević